به نام خدا دکتر مجیدپور هستم جلسه دوم از بافت شناسی مبحث بافت همبندو می‌خواهیم با همدیگه مورد بررسی قرار بدیم انشالله که مفید واقع بشه برای شما همانطور که در جلسه پیش یادتون هست ما در مورد انواع سلول‌های بافت همبند صحبت کردیم در این جلسه می‌خوایم در مورد ماتریکس خارج سلولی صحبت بکنیم و در واقع انواع ساختارهای موجود در ماتریکس خارج سلولی در موردش صحبت بکنیم در مورد ماتریکس خارجی سلولی اگر یادتون باشه ما در مورد ماتریکس صحبت کردیم گفتیم ماتریکس.
متشکل از رشته‌های بافت همبند هست به اضافه ماده زمینی یاران سو بستنتی که در این جلسه می‌خواهیم در موردش صحبت بکنیم رشته‌های بافت همبند و در اون جلسه به سه نوع تقسیم کردیم گفتیم انواع رشته‌های بافت همبند متشکل از سه نوع هستند رشته‌های کلاژن رشته‌های الاستیک و رشته‌های رتیکولار در این شکل اندازه نسبی این سه تا رشته را میتونید با هم همدیگه مقایسه بکنید رشته های کلاژن اینا کلاژن فایبرها هستند.
رشته‌های الاستیکو می‌تونیم مشاهده بکنید که این ساختارهایی هستند که اینجا مشاهده می‌کنید و سومین ساختار ساختارهای یا رشته‌های رتیکولار هستند اندازه نسبی این سه تا را اگر با هم مقایسه کنیم می‌بینید که کلاژن فایبرها از همه بزرگترن بعد از اون رشته های الاستیک هستند و کوچکترین رشته رشته های رتیکولار هستند اینو حتماً در نظر داشته باشید اما مهمترین و فراوان ترین رشته موجود در ماترییکس خارجی سلولی در ماتریکس خارج سلولی بافت همبند.
رشته‌های کلاژن هستند کلاژن‌ها خانواده‌ای از پروتئین‌ها هستند یعنی در واقع یه پروتئین ما منفردو نداریم یک نوع کلاژن رو نداریم خانواده‌ای از پروتئین‌ها هستند که ما به آنها کلاژن گفته میشه یا در واقع از به زبان دیگه‌ای می‌تونیم بگیم انواع مختلفی از کلاژن ها رو داریم که طبقه بندی شدن و تقسیم بندی شدند این کلاژن ها رشته ها صفحات و شبکه ها رو میتونن برای ما ایجاد بکنند یعنی در واقع فقط به شکل یک رشته دیده نمیشن که ما بهش بگیم کلاژن فایبر بلکه ممکنه این رشته ها.
خودشون اسمبل بشن و ساختارهایی به اسم صفحه یا پلیتو درست بکنن یا نتورک یا شبکه رو درست بکنن فرق در واقع شبکه با ساختارهای دیگه اینه که شبکه در واقع متشکل از رشته‌های کلاژنی هست که در جهات مختلف با همدیگه متقاطع هستند و تو در تو هستند و یک ساختار منفذ دار یا متخلخل و ایجاد میکنه.
رشته‌های کلاژن بسیار قوی و مقاوم هستند در مقابل نیروهای کششی و نیروهای گسستنی به همین دلیل در جاها یا مکان‌هایی که نیاز به مقاومت داشته باشه در بدن رشته‌های کلاژن معمولاً به میزان خیلی زیادی وجود دارد همچنین نکته خیلی مهم اینه که کلاژن یکی از اجزای کلیدی در همه بافت‌های همبند بدن هست علاوه بر همه بافت های هم بند غشاای پایه اپیتلیوم ها که در موردش صحبت کردیم محتوی کلاژن هست.
و تیغه خارجی‌ها اکسترنال لامینایی که دور تا دور سلول‌های عصبی و عضلانی قرار گرفته و همچنین سلول‌های چربی عرضم به خدمتتون حاوی مقادیر خیلی زیادی کلاژن هست این اکسترن لامینور در موردش صحبت کردیم در جلسات مختلف همونطور که گفتیم کلاژن فراوان ترین پروتئین بدن هست علاوه بر اینکه مهمترین در واقع پروتئینی هست که در بافت همبند وجود داره حول و حوش ۳۰ درصد از وزن خشک بدن رو کلاژن تشکیل میده.
رشته‌های کلاژن توسط فیبروبلاست‌ها و چندین نوع سلول دیگه به عنوان مثال سلول‌های بافت عضله صاف تولید می‌شه اینو در مبحث عضلانی در موردش صحبت کردیم همونطور که گفتیم ما انواع خیلی مختلفی کلاژن داریم این انواع مختلف کلاژن بر اساس ترکیب مولکولی بر اساس مورفولوژی یا ساختاری که در واقع کلاژن تشکیل میده بر اساس توزیع عملکرد و بیماری زایی طبقه بندی یا تفکیک شدن.
حدود ۲۸ نوع کلاژن در مهره داران شناسایی شده و دسته‌بندی کلاژن‌ها در حال حاضر بر اساس ساختارهایی که زیر واحدهای کلاژن تشکیل میدن در واقع ما عرضم به خدمتتون خود رشته کلاژن متشکل از یک سری زیرساخت هایی هست که من در موردش در این شکل توضیح خواهم داد.
و این در واقع ساب یونیت‌ها یا این زیر واحدها میان ممکنه ساختارهای مختلفی رو تشکیل بده و بر اساس اینکه چه ساختارهایی رو تشکیل میدن کلاژن ها رو میان طبقه بندی می‌کنند یعنی مثلاً کلاژنی که رشته کلاژن درست کنه یا کلاژنی که در واقع شبکه درست کنه اینا گروه‌هایی هستند که طبقه بندی های در واقع کلاژنی بر اساس اون صورت.
خب ما بیایم یه تقسیم بندی کنیم شکل شکل بسیار مهمیه ما بیایم یه طرف تقسیم بندی کلی رو یک نما رو داشته باشیم از میزان و نحوه در واقع ساختار و در واقع اولترا استراکچر رشته‌های کلاژن شما نگاه کنید این ساختاری که نشون داده یک باندل یا یک دسته ای از فیبر های کلاژن هست.
یعنی در واقع تعداد خیلی زیادی رشته کلاژنی داریم یا کلاژن فایبر که این کلاژن فایبرها همه در داخل یک پوششی از جنس بافت همبند قرار گرفتند و یک باندلو درست کردند پس اینجا یک باندل یک باندل از رشته‌های کلاژن هست که این باندل خودش حاوی تعداد خیلی زیادی کلاژن فایبر هر کدوم از این ساختارها یک کلاژن فایبر رو عرضم به خدمت چون حاوی تعداد خیلی زیادی از این کلاژ فایبر های که ما اینجا داریم مشاهده میکنیم.
این کلاژ فایبرو اگر ما بیایم با بزرگنمایی بالاتر نگاه کنیم در داخل این کلاژن فایبر مولکول‌ها یا ساختارهایی به اسم فیبریل‌های کلاژنی قرار گرفتن این ساختارهایی که حالا درآورده یه مقداری رو عرضم به بیرون کشیده اینا فیبریل های کلاژن هستند پس دسته کلاژنی کلاژن فایبرها و هر کلاژن فایبر حاوی تعداد خیلی زیادی فیبریل کلاژنی هست.
اینجا یه فیبریل کلاژنی رو اومده با بزرگنمایی بالاتر نشون داده اینجا پس یه کپی کلاژنی هست می‌بینید که فیبریل های کلاژنی یک ساختار در واقع متناوب داره یعنی یه ساختارهایی انگار برآمده از یه قسمت‌هایی هم انگار فرو رفته است این ساختارهایی که شما میتونید مشاهده بکنید به اون نواحی که انگار فرو رفته بهش میگیم گبریجنت یا ناحیه در واقع شکاف.
و به اون نواحی که در بین دو تا گبریجن وجود دارند بهش میگن ناحیه همپوشانی یا اورلپ که اینجا کامل میتونید مشاهده بفرمایید پس اینجا کامل میتونید عرضم به خدمتتون یه کلاژن فیبریل رو مشاهده بکنید هر کلاژن فیبریل اگر ما در واقع بزرگنمایی و بیشتر بکنیم با میکروسکوپ الکترونی بریم اونو مشاهده بکنیم میبینیم که هر کلاژن فیبریت که یک ساختار خیلی طویل هست میبینید که کلاژن فیبریل یک ساختار خیلی طبیعی که به موازات فیبر کلاژنی قرار گرفته.
خودش متشکل از تعداد خیلی زیادی در واقع مولکول کلاژنی هست که ما به این مولکول کلاژنی بهش می‌گیم زیر واحد پروکولاژنی یا مولکول تروپوکلاژن همه این واژه‌ها رو میگن یعنی هر کدوم از این مولکول هایی که شما مشاهده می‌کنید که دارای یک سر و یک دم هستند اینجا ناحیه سر و اینجا ناحیه دوم هست به این مولکول ما بهش میگیم مولکول کلاژن.
یا بهش میگن پروکلاژن یا بهش میگن تروپوکلاژن اینهایی که من دارم میگم یک اختلافات جزئی دارند اما در کتاب عرضم به خدمتتون جان کویرا این واژه‌ها رو معادل همدیگه قرار داده در حالی که اگر کتاب‌های دیگه رو بررسی کنیم مثلاً واژه پروکلاژن با واژه تروپاکولاژن یا مولکول کلاژن با هم فرق داره شما همه اینها رو بر اساس کتاب جان کویرا میتونیم در واقع یک ساختار محاسبه کنیم.
و اون هم یک مولکولی هست که دارای یک سر و یک دم این مولکول تعداد خیلی زیادیش میرن در واقع عرضم به خدمتتون برای ما فیبریل کلاژنیو درست می‌کند پس اگر این فیبریل کلاژنی باشه می‌بینید که فیبریل کلاژنی آورده مثلا یک زیر واحد ۳۰۰ نانومتری کشیده این زیر واحد ۳۰۰ نانومتری که اینجا کشیده در واقع همان یک مولکول کلاژنی هست میخواد بگه در واقع این فیبل این فیبریل کلاژنی.
متشکل از تعداد خیلی زیادی زیر واحد ۳۰۰ نانومتری هست یعنی اینجا یه ۳۰۰ نانومتر ۳۰۰ نانومتر بعدی و همینجوری فیبریل کلاژنی متشکل از این ۳۰۰ نانومترها است پس این ۳۰۰ نانومتر خودش در واقع یک مولکول کلاژن یا همان پروکلاژن هست اما اگر ما این ۳۰۰ نانومتر رو.
اینجا در نظر بگیریم متشکل از عرضم به خدمتتون تعداد خیلی حالا عرضم به خدمتتون بین ۴ یا ۵ تا می‌بینید گپ ریجن رو خواهیم داشت اینجا این ۳۰۰ نانومتر رو اگر مشاهده کنید می‌بینید که یک دو ۳ ۴ و ۵ تا می‌بینید گپ ریجن رو داریم و حول و حوش به همین اندازه یا چهار عدد عرضم به خدمتتون ناحیه اورلپ رو داریم که به این مجموعه ما بهش میگیم ۳۰۰ نانومتر اگر این مولکول با بزرگنمایی بالاتر مشاهده بکنیم میبینیم که زیر واحدهای در واقع.
پروکولاژنی یا همان مولکول‌های کلاژنی یا تروکولاژن که ۳۰۰ نانومتری هستند به حالت پلکانی قرار گرفتند عرضم به خدمتتون به این ساختار عرضم ساختار پلکانی گفته میشه ساختاری هست که در واقع مولکول‌های کلاژنی با همدیگه اورلپ دارند با همدیگه هم‌پوشانی دارند اما ردیف های بالا پایینی مقدار های با هم همدیگه متفاوت هستند.
شما نگاه کنید به ناحیه گبریجن و ناحیه اورلپینگ اینجا یک مولکول پروکولاژن شما نگاه کنید یه ناحیه دم داره ناحیه سر داره اگر شما نگاه کنید میبینید این مولکول پروکلاژن یا مولکول کلاژن ۱۰ درصدش با یک مولکول دیگه‌ای از ردیف پایینی همپوشانی داره اینجا و ۹۰ درصدش که اینجا باشه با مولکول بعدی هم پوشیده داره این خیلی حائز اهمیت است این شیوه ترتیب و توالی در همه جا وجود داره پس اینجا میتونه شما مشاهده بفرمایید.
که یک مولکول در نظر بگیرید ۱۰ درصد از این در واقع طول مولکول کلاژنی با یک مولکول و ۹۰ درصدشان با مولکول دیگه اورلپ داره اینو حتماً در نظر داشته باشید این حالتو اگر در نظر داشته بهش میگفتیم حالت پلکانی نگاه کنید در بعضی جاها که این نواحی گپ ریجن هست میبینیم ما عرضم به خدمتتون در بعضی نقاط از این حالت پلکانی اورلپ نداریم یعنی اینجا جای که اورلپ نداریم و اینجا جایی که اورلپ نداریم.
به این نواحی نواحی گبریجن میگن پس گبریجن‌ها جاهایی هستند که در بعضی نقاط از اون پلکان‌ها در واقع اورلب ما نداریم در حالی که در ناحیه اورلپینگ از بالا تا پایین ما کاملا حالت اورلپ رو داریم پس تفاوت گبریجن و اورلپینگ اینه که در ناحیه اورلپینگ کاملاً ما عرضم به خدمتتون اور داریم ولی در ناحیه گبریجن بعضی جاها خالی اند به همین دلیل بهش میگن ناحیه گپ ریجن اینو حتما در نظر داشته باشید.
پس می‌بینید که در واقع ۱۰ درصد اینجا هم گفته حدوداً ۱۰ درصد از طول مولکول پروکلاژن با مولکول در زیر خودش با مولکول قبلی و ۹۰ درصدش با مولکول بعدی همپوشانی داره می‌بینید که مولکول‌های کلاژن یا همان زیر واحدهای پروکولاژنی به صورت در واقع سر به دم در کنار همدیگه قرار گرفتن یعنی سر یکی از اونها در کنار دم بغلی قرار گرفته که این کاملا مشخص هست.
عرضم به خدمتتون به مجموع یک گپ ریجن و مجموع یک ناحیه اورلپینگ عرضم به خدمتتون ناحیه‌ای و عرضم به خدمت که در کتاب حالا اسامی مختلفی داره من نمی‌خوام اسامیشو بگم فقط می‌خوام بگم اندازش ۶۷ نانومتره.
اگر طول یک مولکول پروکلاژن یا مولکول کلاژن ۳۰۰ نانومتر باشه و یک گپ و یک عرضم به خدمتتون اورلب ۶۷ باشه پس شما ۳۰۰ تقسیم بر ۶۷ کنید می‌بینید که در هر ناحیه یا در هر زیر واحد ۳۰۰ نانومتری مال حول و حوش در واقع سه تا چهار تا تا پنج تا ناحیه گپ و اور لپ رو داریم چهار تا پنج تا فرضا خدمت خدمتتون که کاملا مشخص هست.
خوب نکته دیگه عرضم به خدمتتون که در موردش صحبت کردیم در این اسلاید که من حالا اینجا نشون دادم و دوباره برگردم اینجا ساختار کلاژن بزرگترین ساختار همون دستجات بود یا باندل‌ها بود که خودش متشکل از فیبرهای بزرگی بود حرفیب رو عرضم به خدمتتون اگر نگاه می‌کردیم فیبرها خودش حاوی فیبریل های کلاژن بودند نکته خیلی مهم اینجا یه فیبریل کلاژن رو ما داریم.
همون چیزی که در ساختار قبلی در موردش صحبت کردیم گفتیم فیبریل کلاژن خودش متشکل از یک سری نواحی به اسم اورلب که در بین آنها ناحیه گپ وجود داره اینا نواحی گپ هستند این هم اورلپ ها هستند یه گپ یه اورل گفتیم مجموع یه گپ و یه اورل ۶۷ تا ۶۸ نانومتره قطر این خیلی مهمه قطر فیبریل های کلاژن هم حول و حوش بین ۱۵ تا ۳۰۰ نانومتره.
وقتی که ما یک فیبریل کلاژن رو مشاهده بکنیم این فیبریلی هست که در داخل یک فیبری قرار گرفته می‌بینیم در با میکروسکوپ الکترونی فیبریل‌های کلاژن متشکل از این سری مولکول‌هایی بودند که به صورت عرضم به خدمتتون پلکانی در کنار همدیگه قرار گرفته بودند به صورت سر به دم قرار گرفته بودند گپ ریجن رو ما داشتیم اورلپینگ ریجن رو داشتیم که در موردش صحبت کردیم و این خیلی حائز اهمیت که این مولکول ها در کنار همدیگه هر کدام از این مولکول ها که دارای یک سر یا دوم بهش میگفتیم.
توپوکلاژن یا پروکلاژن یا مولکول کلاژن این خیلی مهمه که هر مولکول طولی حول و حوش ۳۰۰ نانومتر داشت خیلی مهمه بعد اگر در نظر داشتید ما دو تا ناحیه داشتیم ناحیه اورلپینگ رو داشتیم که در ناحیه اورلپینگ عرضم به خدمتتون هم پوشانی کامل بین ردیف های بالا بالا به پایین مولکول ها وجود داشت ولی در ناحیه گپ.
همپوشانی حداقل در یک ناحیه وجود نداره ممکنه در دو تا ناحیه وجود نداشته باشه همپوشانی و ممکنه در یک ناحیه من بازم شکل‌ها رو خودتون حتما بررسی کنید اینجا به عنوان مثال در این ناحیه در ناحیه گبریجن شما دو تا ناحیه رو دارید که هم‌پوشانی نداریم یه ذره بیاید جلوتر اینجا در این ناحیه گپلیژن بعدی اینجا گبریجن بعدی دیگه اگر این اورل باشه اینجا میشه گپ بعدی در ناحیه گپ ریجن بعدی فقط شما یک ناحیه گپ یا عدم همپوشانی وجود داره اینجا فقط فقط این ناحیه است و از بالا به پایین همه رو.
شما به صورت همپوشانی بین مولکول‌های بالا به پایین دارید نکته خیلی مهم عرضم به خدمتتون نواحی لاکونا رو بعضی از کتاب‌ها در موردش صحبت می‌کنند فضای بین مولکول‌های مجاور رو بهش میگن نواحی لاکونار عرضم به خدمتتون پس فضاهای لا کرون این فضاهایی هستند که اینجا وجود دارند فضاهای لاکونار در بین مولکول های مجاور عرضم به خدمتتون ما بیایم یه مقداری بیشتر صحبت بکنیم.
ما اینجا یه فیبریل رو بررسی کردیم دیدیم در داخل هر فیبریل کلاژنی تعداد خیلی زیادی مولکول‌های کلاژنی در واقع اسمبل شدن دیگه یعنی در کنار همدیگه قرار گرفتند به وسیله یه سری ساختارهایی که من بعداً در موردش صحبت خواهم کرد حالا اگر ما بیایم یه دونه از این مولکول های کلاژن یا تروپوکولاژن یا پروکلاژن رو در نظر داشته باشیم اونو بیایم بزرگ نمایی کنیم میبینیم که این مولکول همونطور که صحبت کردیم ۳۰۰ نان متر طول داره این خیلی مهمه ۳۰۰ نانومتر.
عرضم به خدمتتون طول این مولکولی هست که ما با بزرگنمایی بالاتر نشون دادیم می‌بینیم که با بزرگنمایی بالاتر این مولکول خودش به شکل یک حالت مارپیچی داره این مارپیچ رو اگر ما با بزرگنمایی بالاتر نگاه کنیم میبینیم که سه تا دونه ساختار یا زنجیره هستند که این سه تا ساختار چون در حالت در واقع هلیکس قرار گرفتن یا در حالت مارپیچ قرار گرفتن بهش میگیم تریپل هلیکس پس مولکول کلاژن حالت تریپل هلیکس داره یعنی.
متشکل از سه تا زنجیره است که این زنجیره‌ها ما بهش میگیم زنجیره آلفا و زنجیره بتا اینجا مثلاً یه نوع کلاژن نشون داده که دارای دو تا زنجیره آلفاست و یه دونه زنجیره آلفا دو هست دو تا من فکر کردم گفتم زنجیره بتا دو تا آلفا وان هست و یه دونه آلفا تو هست که این سه تا زنجیره رو شما در کنار همدیگه مشاهده می‌کنید به این میگیم تریپل هلیکس مولکول های کلاژن یا مولکولژن تریپل هلیکسه متشکل از سه تا زنجیره آلفا هست که.
این زنجیره‌های آلفا ممکنه با همدیگه متفاوت باشد نکته خیلی مهم می‌بینید که در داخل هر زنجیره آلفا می‌بینید که یه ساختارهای مارپیچی قرار گرفتن که در واقع همون ساختار پروتئینی رو داره برای شما نشون میده این ساختار زنجیر مانندی که یا حالت چرخشی که اینجا قرار گرفته میبینید که در ساختار مولکول کلاژن یا در ساختار همین زنجیره ها.
می‌بینید آمینو اسیدهای پرولین گلایسین وجود دارند که این خیلی حائز اهمیت هست نکات دیگه‌ای که در این شکل می‌تونم مثلاً نشون بدم اینه که مثلاً هر چرخش و ۸۷ نانومتر نشون داده نگاه کنید مثلاً مولکول‌ها حالت چرخش دارند هر چرخش ۸۷ نانومتر نشون داده خب الان ما ساختار در واقع یا زیر واحد کلاژن یا مولکول کلاژن یا پروکولاژن یا تروکولاژن اگر نگاه کنیم عرضم به خدمتتون گفتم که متشکل از سه زنجیره پلی پپتیدیه که بهش میگیم زنجیره های پلی پپتیدی آلفا.
معمولا در اکثر انواع کلاژن دو تا زنجیره آلفا وان هست و یک زنجیره آلفا تو هست اینجا شما یه چرخش کاملو میتونید نشون بدید که چرخش ۸.
۶ نانومتر و عرضم به خدمتتون تشکیل داده میدونید که عرضم به خدمتتون طول این مولکول ۳۰۰ نانومتره و هر چرخش هم ۸.
۶ نانومتره به همین دلیل ۳ تقسیم بر هشت بکنید تقریبا تعداد چرخش های موجود در یک مولکول کلاژن عرضم به خدمتتون به دست میاد.
این سه تا زنجیره‌ها توسط پیوندها و تعاملات هیدروژنی و پیوندهای هیدروکوبیک در کنار همدیگه قرار گرفتند که این بسیار مهمه این جدول جدولی هست بسیار مهمه حتماً هم در آزمون خواهم آورد حتماً شما بررسی بفرمایید انواع مختلف کلاژن ها امروزه با اعداد رومی یا اعداد عرضم به خدمتتون لاتین طبقه بندی میشه.
علاوه بر این این انواع کلاژن‌ها که با مثلاً اعداد رومی ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ تا مثلاً اعداد حالا هر تعدادی هر ۲۸ تایی که ما گفتیم ۲۸ نوع کلاژنی که داریم طبقه بندی میشه این انواع مختلف کلاژن‌ها که با اعداد طبقه بندی شدن خودشون میتونن در یک دسته بندی هایی تفکیک بشن به عنوان مثال ما یه سری انواع کلاژن ها رو داریم که این کلاژن ها عرضم به خدمت تو فقط فیبریل رو درست میکن.
یعنی دیگه فیبریل‌ها در کنار همدیگه قرار نمی‌گیرند که تبدیل بشن به فیبر کلاژن و بعد فیبرها بشن دست یا باندل بلکه فقط در مرحله فیبریل باقی می‌ماند یه سری از کلاژن‌ها هستند من هنوز نگفتم که کدوم یکی مثلاً حالا فیبریل تشکیل میدن اینا یه سری کلاژن ها هستند که علاوه بر اینکه فیبریل به وجود میارن فیبریل ها هم مجددا در کنار هم قرار میگیند و فیبرو تشکیل میدن فیبر ها هم باندل درست میکن.
یه سری از رشته‌های کلاژن رو داریم فیبرها رو داریم که علاوه بر اینکه فیبرو درست کردن دیگه باندل نمیشن بلکه تشکیل دهنده شبکه هستند یعنی این رشته‌ها یا فیبرهای کلاژنی به جای اینکه برن در دسته‌های قرار بگیرند به صورت نامرتب یا مرتب در یک ساختارهای صفحه مانند یا ساختارهای مشبه شبکه مانند به صورت متقاطع به همدیگه وصل میشن و ما بهش میگیم کلاژن های تشکیل دهنده شبکه.
یه تعداد دیگه از این کلاژن هارم بهش می‌گیم کلاژن‌های اتصال دهنده یا کلاژن‌های لنگری به عنوان مثال یه ساختار به یه ساختار دیگه متصل می‌کنند به عنوان مثال تیغه پایه رو به تیغه رتیکولار متصل می‌کنند یادتون هست مبحث بافت هم بند به همین دلیل انواع مختلف کلاژن ها بر اساس اینکه چه ساختارهایی رو تشکیل میدن و عملکردشون چی هست رو ما میایم به سه دسته تقسیم میکنیم کلاژن های تشکیل دهنده فیبریل کلاژن های تشکیل دهنده شبکه کلاژن های اتصال دهنده یا لنگری.
بازم تاکید می‌کنم یه نکته خیلی مهمو همینجا در نظر داشته باشید این تقسیم بندی الان ما میگیم کلاژن‌های تشکیل دهنده فیبری بعد میگیم این کلاژن‌ها شامل کلاژن نوع یک و دو و سه و عرضم به خدمتتون ۵ و ۱۱ هست اینا کل ژن های تشکیل دهنده فیبریل هستند یعنی چی یعنی همه اینها فیبریل و درست میکن اما به ما نمیگه که آیا فیبر هم درست میکنن آیا فیبر ها که درست شدن در کنار هم قرار میگیند فیبر درست کنند یا نه فقط میگه اینها حتما فیبریل رو درست میکن.
کلاژن نوع یک علاوه بر اینکه فیبریل رو درست میکنه فیبریل‌ها در کنار هم قرار می‌گیره فیبر هم درست میکنه پس کلاژن نوع یک کلاژنیه که به صورت فیبر دیده میشه تازه فیبرهاش هم ضخیمه در کجاها وجود داره در پوست تاندون استخوان و آج وجود داره جاهای بسیار مهمی هستند خیلی از جاها را ما گفتیم مثلا استخوان گفتیم کلاژن نوعی یا تاندون رو گفتیم یا در مورد پوست هم در موردش حالا صحبت خواهیم کرد کلاژن نوع دو یه تفاوت خیلی مهمی داره و اون اینه که این کلاژن در سطح فیبریل باقی میمونه.
یعنی فقط فیبریله دیگه فیبر به وجود نمیاره یادتون هست مبحث غضروف در موردش صحبت کردیم گفتیم که مثلاً کلاژن نوع دو در سطح فیبریله یعنی تشکیل نه دسته میده نه تشکیل نه عرضم به خدمتتون فایبر رو میده هیچی تشکیل نمیده و در غضروف و زوجاجی خیلی وجود داره کلاژن های نوع سه و نوع پنج و نوع ۱۱ اونا همه هر سه تا هم فیبر تشکیل میدن.
یعنی علاوه بر اینکه فیبریل به وجود میارند فیبر هم تشکیل میدن کلاژن نوع ۳ رشته‌های در واقع رتیکولار به وجود میاره که امروز در موردش صحبت خواهیم کرد کلاژن ۵ و ۱۱ اینا رو حتماً در موردش خودتون بررسی بفرمایید کلاژن تشکیل دهنده شبکه همون کلاژن نوع ۴ که در غشای پایه وجود داره و در موردش صحبت کردیم و این کلاژن از سلول های پشتیبانی میکنه و نقش فیلترراسیون هم ایفا میکنه.
یه سری کلاژن‌های دیگه داریم که بهش میگیم کلاژن‌های اتصال دهنده یا لنگری این کلاژن‌ها هم معمولاً عرضم به خدمتتون به شکل فیبر هم دیده میشن مثلاً کلاژن نوع ۷ کلاژن نوع ۱۲ و انواع دیگه کلاژن‌ها اما کلاژن نوع نو به شکل مولکول های ۲۰۰ نانومتری دیده میشه این خیلی مهمه و حتماً خودتون مطالعه بفرمایید خب بیایم در مورد عرضم به خدمتتون نحوه تولید کلاژن صحبت کنیم همونطور که میدونید تولید کلاژن به وسیله.
سلول‌های فیبروپلاست به طور عمده و علاوه بر سلول‌های فیبروپلاز به واسطه عرضم به خدمتتون سل‌های دیگه مثل عضله صاف تولید میشه اینجا شما یه سلول فیبروست رو میتونید مشاهده کنید چین خوردگی‌های غشای پلاسماییش نشون داده شده هسته نشون داده شده میتوکنری ها هستند آر ای آر یا شبکه اندوپلاسمی خشن که در واقع محل پروتئین سازی هست و ریبوزوم های که روش وجود داره رو شما میتونید مشاهده هستند که باعث میشن آر ما بهش میگیم شبکه پلاسمی خشن.
عرضم به خدمتتون اینجا دستگاه گلژی رو می‌تونیم مشاهده کنید اینجا سایت اسکلتونو می‌تونید مشاهده کنید که همین میکروتوبول‌ها هستند و اینها هم وزیکول‌هایی هستند که می‌بینید از دستگاه شبکه دوپلاسمی خشن این گرانول‌ها یا ویزیگول‌ها میان به دستگاه گلچی و از دستگاه گلژی یه تعدادی گرانول ها خارج میشن این گرانول ها بر روی میکروتوبول ها حرکت می‌کنند و عرضم به خدمت چون در نهایت این گرانول ها که حاوی پیش سازهای مولکول.
کلاژن هست یا پیشسازهای کلاژن هست می‌بینید تحت فرایند اگزوسیتوز تخلیه میشه و اینجا هم فرایند اگزوسیتوس رو به صورت یک حفره نشون داده می‌دونیم که فرایند تولید پروتئین توسط آر آر دستگاه گلژی انجام میشه یعنی تولید پروتئین توسط آر آر ریبوزوم های آر ای آر و بعد این پروتئین ها توسط این ویزیکولا وارد گلجی میشن گلجی یه سری تغییر و تحولات توی پروتئین ایجاد میکنه و در نهایت این پروتئین ها از طریق این گرانول ها خارج خواهند شد.
مو به طور اول به طور خلاصه بگم چه خبره درصد کلاژن و بعد از اون مراحل و خیلی در موردش مفصل‌تر صحبت بکنیم نکته خیلی مهم اینه که ما میدونیم که مولکول‌های کلاژنی که اینجا داریم هر مولکول کلاژن خودش متشکل از سه تا زنجیره آلفا هست این مولکول های کلاژن بهش میگفتیم پروپولاژن دیگه یا تروپو کلاژن مولکول پروژژ یاژن این مولکول پروکلاژن ما دارای سه زنجیره آلفاست این زنجیره های آلفا.
در دستگاه شبکه اندوپلاسمی خشن درست می‌شود اینجا مثلاً محتویاتی یا در واقع مراحلی رو اینجا نشون داده که در داخل سلول اتفاق می‌افته اینجا مراحلی هست که در خارج سلول اتفاق میفته یعنی این مراحل شما در نظر داشته باشید اینجا به علت اینکه در داخل سلول جا نبوده اینجا این مراحل رو بکشه آورده در.
اینجا در واقع در این ناحیه مراحلو برای شما نشون داده این مراحل یادتون نره همان مراحلی هستند که در داخل سلول اتفاق می‌افتند بازم دارم میگم اینجا زنجیره های آلفا هستند زنجیره‌های آلفای مولکول پروکلاژن این سه تا زنجیره رو به عنوان مثال شما در نظر بگیرید که در داخل آر درست شدن زنجیره ها که در داخل آر آر درست شد در ردیف منظم در کنار هم قرار میگیند میخوان یک تریپل هلیکس رو درست بکنن این خیلی مهمه در کنار همدیگه که قرار گرفتن.
در واقع انتهاهای این سه تا مولکول می‌بینید توسط پیوندها یا باندهای دی سولفیدی به همدیگه متصل میشن و بعد که متصل شدن دیگه تریپل هلیکس ایجاد میشه اینجا تریپل هلیکس ایجاد شده پس تمامی این مراحل میبینید در داخل آر ای آر ایجاد شده در داخل این اتفاقات میفته و در نهایت.
این تریپل هلیکس از طریق ویزیکول‌ها وارد گلژی میشه از گلژی از طریق یک ویزیکول‌های سری اتفاقات اینجا میفته و در نهایت این وزیکول‌هایی که از دستگاه گلژی مبدا گرفتند در روی میکروتوبول‌ها حرکت می‌کنند و در نهایت تحت فرایند اگزوسیتوس قرار می‌گیرند بعد از اینکه این تریپل هلیکس تحت فرایند اگزسیتوس قرار گرفت عرضم به خدمتتون این مولکولی که ما اینجا بهش میگیم مولکول پروکولاژن تحت یک در واقع فرایندی قرار میگیره و این فرایند چی هست.
انتها دوتا انتهای این مولکول که حالت پیچ خورده نداره می‌بینید که این تریپل هلیکس قسمت وسطش حالت پیچ خورده داره قسمت‌های طرفیش حالت خطی داره توسط آنزیمی به اسم پروکلاژن پپتیداز کات میشه قطع میشه و از این به بعد ما بهش میگیم مولکول کلاژن و این مولکول کلاژن میان در کنار همدیگه قرار میگیند اسمبل میشن میبینید اینجا تعداد خیلی زیادی مولکول کلاژن قرار گرفتن و اینها عرضم به خدمتتون در نهایت.
با همدیگه یه سری پیوندهای متقاطعی را ایجاد می‌کنند و مجموعاً ما بهش می‌گیم فیبریل کلاژنی حالا این فیبریل ممکنه حالا مراحل بعدی براش اتفاق بیفته پس یادتون نره تبدیل پروکولاژن به کلاژن یا در واقع آخرین مرحله از ایجاد مولکول کلاژن در خارج سلول اتفاق میفته یا در واقع از بین رفتن یا شدن قسمت های خطی یا دوتا انتهای مولکول پروژژن در داخل محیط خارج سلولی اتفاق میفته.
نکته خیلی مهم اینه که این تریپل هلیکس برای ما خیلی مهمه این تریپل هلیک زیر واحد پایه همه ساختارهایی هست که توسط کلاژن درست میشه هر ساختاری که ما در واقع داریم به عنوان عرضم به خدمتتون کلاژن حداقل مولکول کلاژن رو داره یه سری از اونها فیبریل تشکیل دادن یه سری از اونا فایبر تشکیل یه سری از اونها شبکه تشکیل دادن اما دیگه این تریپل هلیکسی ها مولکول کلژن دیگه همه انواع کلاژن ها دارند.
یه نکته خیلی مهم اگر این تریپل هلیکس یا مارپیچ سه تایی زیر واحدهاش اون زیر واحد سه گانه‌اش دارای سه تا زنجیره یکسان باشه ما به اون مارپیچ سه تایی یا تریپلکس بهش میگیم هوموتریمریک اگر زیر واحدهاش دارای دو تا یا سه تا زنجیره متفاوت باشند بهش میگیم هتروترینریک یعنی اگر سه تا با هم برابر نباشند دیگه ما داریم اگر سه تا با هم برابر باش خیلی مهمه نکته خیلی مهم اینه.
که ترکیبات زنجیره‌های آلفا این آلفای هر سه گانه‌ای که ما داشتیم ترکیباتشون با همدیگه فرق می‌کنه خب متفاوت بودن ترکیبات این زنجیره‌ها باعث ایجاد زیر واحدهای مختلفی در انواع کلاژن میشه و در واقع زمانی که این زیر واحدها با هم فرق داشته باشه خب انواع مختلفی کلاژن با ساختار و عملکرد متفاوت درست میشه پس تفاوت ها از نظر مولکولی تفاوت ها در اون زنجیره های آلفا هستند.
در نهایت هم گفتیم که پردازش نهایی برای تشکیل مولکول‌های کلاژن در اکستراسلولر ماتریکس اتفاق می‌افته ما کلاً مراحل سنتز کلاژن رو می‌تونیم به دو تا بخش تقسیم کنیم مراحل داخل سلولی مراحل خارج سلول یعنی یه سری مراحل از تولید کلاژن در داخل سلول اتفاق میفته یه سری مراحل در خارج سلول اتفاق میفته الان اینجا شما حداقل میدونید که چه مراحلی در داخل اتفاق میفته چه مرحله در خارج سل.
به همین دلیل مراحل سنتز کلاژن را به دو تا قسمت تقسیم می‌کنیم مراحل داخل سلولی و مراحل خارج سلولی اما ما اومدیم مراحل داخل سلولی سنتز کلاژن را در چندین مرحله اومدیم تقسیم بندی کردیم بازم شما اینجا نگاه کنید این یک سلول عرضم به خدمتتون فیبروپلاست که اینم زوائد سلولیش هست هسته رو شما مشاهده میکنید و اینجا یک شبکه اندوپلاسمی خشن اومده با بزرگنمایی بالاتر نشون داده اینا ریبوزوم ها هستند ریبوزوم های که در واقع در سطح خارجی شبکهپلاسمی خشن قرار گرفتند.
اینجا هم دستگاه گرجی هست که مشاهده شما می‌فرمایید دستگاه گلژی که در نهایت گرانول‌های خودشو از طریق اگزوز به بیرون خارج می‌کنه همونطوری که گفتیم زنجیره های آلفای مولکول پروکولاژن یا همان مولکول کلاژن توسط پلی ریبوزوم های متصل به آر ای آر درست میشه اینجا ریبوزوم های هست که در مجموع اونها رو بهش میگیم پودریبوزوم یا پلیزوم ها ریبوزوم ها در واقع.
مولکول‌های زنجیره‌های آلفای مولکول پروکلاژن و سنتز می‌کنند و بعد عرضم به خدمتتون این زنجیره‌های آلفا وارد شبکه سیسترن یا فضای داخلی شبکه میشه در اونجا سیگنال پپتید مربوط به زنجیره آلفا ازش جدا میشه میدونید که سیگنال پپت همون قسمت اولیه هر پروتئینی هست که در واقع تولید میشه این سیگنال پپتید یا سیگنال سیمنت اینجا که شما مشاهده میکنید به رنگ آبی نشون داده شده در داخل.
سیسترن شبکه دوپلاسمی کنده میشه خیلی مهمه و تغییر و تحولاتی که حالا در موردش صحبت خواهیم کرد در این ناحیه اتفاق میفته نکته خیلی مهم زنجیره های آلفای مولکول پروکلاژن معمولاً نواحی مرکزی طویل و غنی از پرولین و لیزینگ دارند این نکته نکته بسیار مهمیه الان جملاتی که من دارم صحبت می‌کنم جملاتی که عینک در کتاب جان آمده گفته کلاژن ها منظور از این کلاژن زنجیره آلفای مولکول کلاژن یا مولکول پروکولاژن.
دارای نواحی مرکزی طویل هستند گفتیم که مولکول ناحیه مرکزی زنجیره سه تایی یا تریپل هلیکس یک ناحیه طویل و یک ناحیه پیچ خورده است و دو تا ناحیه طرفیش حالت‌هایی هستند که خطی هستند پس ناحیه مرکزیش طویل و پیچ خورده است و ناحیه عرضم به خدمتتون طرفیش میتونیم که به صورت خطی هستند که در نهایت در محیط خارجی سلولی توسط پروکلژن پپتیداز کنده میشن.
این ناهید نواحی مرکزی دارای اسید آمینه‌های پرولی و لیزین و در کلاژن نوع یک این آمینو اسید سوم گلایسین حالا ممکنه در کلاژن‌های نوع دیگه انواع مختلفی باشه در کلاژن نوع یک کلاژن خیلی مهمه و در خیلی جاهای بدن وجود داره سه تا آمینو اسید پرولین لیزین و گلایسینه که در نظر حتما داشته باشید اینجا گلایسین شما میتونید مشاهده کنید میتونید مشاهده کنید و عرضم به خدمتتون لیزین اینجا نشون نداده.
یه سری اتفاقات خیلی مهم میفته بعد از اینکه این زنجیره‌های آلفا درست شدن این خیلی مهمه در داخل شبکه اندوپلاسمی خشن یکی از این اتفاقات مهم اینه که آنزیم‌های هیدروکسیلازی که در آر ای آر وجود دارند گروه‌های هیدروکسی رو به پرولین و لیزین متصل می‌کنند و در واقع پرولین و لیزین رو تبدیل میکن به هیدروکسیدولین و هیدروکسیدلیزین این لیزین و پرولین گفتیم که در کجا وجود داره در ساختار.
در باغ زنجیره‌های آلفای مولکول پروکولاژن وجود داره اینجا رو که شما می‌تونید مشاهده کنید اینا زنجیره‌های آلفای مولکول پروکولاژن بودند اینجا با بزرگنمایی بالاتر می‌بینید که هر زنجیره خودش دارای مولکول‌های لیزین و اگر کلاژن نوع یک باشه آمینو اسید سوم گلایسینه حالا پرولین و لیزین هیدروکسیل بهش اضافه میشه و میشه هیدروکسی پرولین و هیدروکسی لیزین پس هیدروکسیوم در داخل شبکه آر انجام میشه.
این واکنش به اکسیژن آهن و آسکوربیک اسید یا ویتامین سی به عنوان کوفاکتور نیازه اینا کفاکتورهای در واقع فرایند هیدروکسیلاسیون هستند بعد از اینکه فرایند هیدروکسیلاسیون انجام شد اینجا نگاه کنید بچه‌ها اینجا ناحیه مرکزی و طویل مولکول پروکلاژن اینجا هم نواحی دو تا سمتی هست عرضم به خدمتتون که حالت خطی داشتند و در محیط خارج سلولولی اگر یادتون باشه میگفتیم پروکلاژن پپتیداز این نواحی رو میکنه قطع میکنه و مولکول پروکلاژن رو تبدیل میکنه به مولکول کلاژن.
این نواحی نواحی این ترمینال و سی ترمینال هستند می‌دونید که یک پروتئین دارای یک ناحیه انترمینال و یک ناحیه سی ترمینال هست یا ناحیه در واقع آمینو اسید ناحیه کربوکسیلی و در عرضم به خدمتتون ناحیه ان یا ناحیه عرضم به خدمتتون آمینی ناحیه آمینی و ناحیه کربوکسی عرض به خدمتتون بعد از اینکه فرایند هیدروکسیلاسیون بر روی پروین و لیزین انجام شد این خیلی مهمه اتفاق خیلی مهم دیگه میفته.
و اون اینه که در این بخش مرکزی که ما می‌گفتیم پرولین و در واقع لیزین و گلایسین داریم برخی از بقایا یا رزیدوی مولکول‌های هیدروکسی لیزین تحت فرایندی به اسم گلیکوزیلاسیون مقادیر مختلفی گالاکتوز به خودش میگیره و عرضم به خدمتتون حاوی در واقع گلیکوزیلاسیون میشه این اتفاق براش اتفاق میفته.
پس یادمون نمیره که اول فرایند هیدروکسیلاسیون بر روی پروولین و لیزین اتفاق می‌افته در آری آر در مرحله بعدی گلیکوزیلاسیون بر روی هیدروکسی پرولین اتفاق می‌افته و مقداری گالاکتوز عرضم به خدمتتون به مولکول هیدروکسپ هیدروکسی لیزین در واقع اتصال پیدا می‌کنه اینجا شما مثلاً میتونید مشاهده کنید مولکول های گالاکتوز رو که اتصال پیدا کردن ما میدونیم که گالاکتوز به هیدروکسی لیزین اتصال پیدا می‌کند نکته خیلی مهم اینه که.
زنجیره‌های عرضم به خدمتتون آلفا دارای دو تا انتهای در واقع کروی هستند یا همون در واقع انتهای خطی هستند اگر در نماهای دیگه داشته باشید هر دو تا انتها گفتیم انتهای آمینی و انتهایی کربوکسیلی هستند سیترمینان ان ترمینال انتهای آمینه و انتهایی مثل همه پروتئین‌های دیگه اینا ساختارهای کروی دارند یا میتونیم بگیم همون ساختارهای خطی داشتند در واقع مارپیچی نبودند.
در این انتهاها عرضم به خدمتتون توالی گلایسین ایکس وای وجود نداره همون توالی که ما در وسط داشتیم یعنی گلایسین پرولین و لیزین خیلی مهمه نکته خیلی مهم اینه که در نواحی در واقع در خود شبکه اندوپلاسمی یا آر نواحی سی ترمینال و این ترمینال سه تا زنجیره ها توسط باندهای دی سولفیدی به هم متصل میشن.
اینجا پیوندهای دی سولفیدیو می‌بینید مشاهده می‌کنید که انتهای سی ترمینال و این ترمینال اگر مشاهده بکنیم می‌بینید که این زنجیره‌ها توسط این پیوندها به همدیگه متصل شدند این کار باعث میشه که آرایش سه تا زنجیره پلی پپتید به صورت راحت‌تر اتفاق بیفته و علاوه بر این پیچ خوردگی در ناحیه مرکزی راحت تر ایجاد بشه پس ایجاد این پیوند های بین انتها های کروی یا همین انتهاهای خطی سه تا زنجیره آلفا الزامیه.
این کار در کجا انجام میشه در آر ای آر این مراحل همه در آریار اتفاق می‌افته در نهایت مولکول پروکلاژن به دستگاه گلژی انتقال پیدا می‌کنه در دستگاه گلژی پکینگ اتفاق می‌افته و در نهایت فیزیکول‌ها از دستگاه گلژی خارج خواهند شد اینجا در واقع از دستگاه گلجی ویزیکول هایی که حاوی همین مولکول سه تایی هستند.
خارج خواهند شد این مولکولی که خارج شده می‌بینید مولکولیه که ناحیه مرکزیش طویله ناحیه مرکزیش مارپیچی انتهاهای دو تا سمت سی ترمینال و انترمینالش در واقع اگر مشاهده بفرمایید حالت خطیه یا حالت کرویه اینجا توسط پیوندهای دی سولفیدی به همدیگه متصل شدند خب این مولکول اومده در خارج سلول در اکستراسل داره اینوایرومنت قرار گرفته اولی اتفاقی که میفته در محیط خارجی.
آنزیمی میاد به اسم آنزیم پروکلاژن پپتیداز این آنزیم پروکولاژن پپتیداز میاد انتهاهای سی ترمینال و انترمینال که حاوی همین پیوندهای دوستی سولفری بود و قطع میکنه اگر این کار را انجام بده خیلی مهمه مولکول پروکلاژن تبدیل میشه به مولکول کلاژن واقعی که میتونه بره در ساختار فیبریل شرکت بکنه پس پروکلاژن پپتیداز در واقع پپتید های کروی انتهایی بریداره و مولکول پروکولاژن به کلاژن تبدیل میکنه.
نکته خیلی مهم اینه که در نزدیکی سطح سلول فیبروپلاس اینجایی که شما مشاهده می‌کنید ما فرورفتگی‌هایی به اسم نیچ یا آشیانه داریم این نیچ یا آشیانه‌ها هستند این فضاهایی که شما اینجا مشاهده می‌کنید بعضی از کتاب‌ها بهش میگن کی ویا غار خیلی مهمه یعنی به عرضم به خدمتتون به اینها فرهاد بهش میگن غارهای فیبروستیک اینجا جایی هستند که بعد از اینکه پروکلژن پپتیداز ها انتها های کروی و کند مولکول های کلاژن رو درست کرد این مولکول های کلاژن.
میان در کنار همدیگه قرار می‌گیرند در همین نیچ یا آشیانه‌ها رو دارم عرض می‌کنم این مولکول‌ها همه در داخل این حفره به همدیگه متصل میشن و تحت فرایندی به اسم فرایند انتروپی در کنار همدیگه قرار می‌گیرند و فیبریل کلاژن درست می‌کنند در طی فرایند انتروپی آنزیم به اسم لیزیل اکسیداز نقش داره در واقع این آنزیم لیزیل اکسیداز میاد.
پیوندهای متقاطع یا پیوندهای عرضی کوالان و بین مولکول‌های ردیف‌های مختلف ایجاد می‌کنه یعنی مثلاً این مولکول بالایی به مولکول پایینی متصل می‌کنه و این پایینی‌ها به همین شیوه به همدیگه متصل میشن و در واقع ساختار فیبریلی کلاژن رو تقویت میکنه این خیلی مهمه پس آنزیم لیزیل اکسیداز بعد از آنزیم پروکولا پپتیداز فعالیت خودش انجام میده و در واقع مولکول های کلاژن رو به همدیگه متصل میکنه.
نکته دیگه برخی از پروتوگلیکان‌ها و کلاژن‌ها هستند مثل کلاژن نوع ۴ و ۵ و ۱۲ این‌ها چه کاری می‌کنند اینجا ما کل این ساختار به کل این ساختار بهش میگیم یک فیبریل یک فیبریل کلاژنی برخی از کلاژن‌های دیگه و پروتون گلیکان‌ها هستند که به کل این ساختار به این فیبریل تشکیل شده متصل میشن اونها رو تثبیت می‌کنند و علاوه بر این این‌ها باعث میشن که فیبریل ها به هم متصل بشن و این فیبریل ها عرضم به خدمتتون تبدیل بشن به.
ساختارهای بزرگتری به اسم فایبرها می‌دونیم تعداد خیلی زیادی اگر فیبریل‌ها در کنار همدیگه قرار بگیرند فایبر درست میشه فایبر فیبریل‌ها توسط چه ساختارهایی به همدیگه متصل میشن تا فایبر درست کنند توسط پروتوگلیکان‌ها و کلاژن‌ها مثل کلاژن نوع ۵ و ۱۲ اینو حتماً در نظر داشته باشید این تصویر هم تصویر بسیار مهمیه که من به طور خیلی خلاصه در موردش صحبت خواهم کرد.
اینجا یه سلول فیبروبلاست به حالا ممکنه این سلول یا فیبروپلاست باشه یا ممکنه یه سلول عضله صاف باشه که میخواد کلاژن درست کنه اینجا نشون داده شبکه اندوپلاسمی خشن عدد یک اینجا هسته است و اینجا هم دستگاه گلجیه در شبکه دوپلاسمی خشن چی اتفاق میفته فرایند سنتز زنجیره های آلفا سنتز همین در واقع زنجیره های آلفا یا مولکول پروکلاژن هیدروکسیلاسیون.
گلیکوزیلاسیون و تشکیل باندهای دی سولفیدی در انتهاهای در واقع سی ترمینال و انترمینان همه این اتفاقات در شبکه دوپلاسمی خشن اتفاق میفته دستگاه گلچین نقش پگینگ و ترشح مولکول پروکولاژن یا در واقع همون مولکول کلاژنی که میخواد یه سری تغییر تحولات در خارج سلول روش اتفاق بیفته شما اینجا نگاه کنید اینجا تریپل هلیکسه اینجا ناحیه سنترال یا ناحیه طویلهش هست.
که ناحیه‌ای هست که عرضم به خدمتتون حاوی مولکول‌های پرولین و لیزین و گلایسین این‌ها در مرحله اول می‌دونی که هیدروکسیل هیدروکسی هیدروکسیله میشن هیدروکسیلاسیون اتفاق میفته و اینجا مثلاً شما مولکول هیدروکسی لیزین رو دارید اینجا مولکول هیدروکسی پرولین رو دارید عرضم به خدمتتون نکته خیلی مهم مرحله بعدی که باید اتفاق بیفته مرحله گلیکوزیلاسیون که اینجا نشون نداده مرحله گلیکوزیلاسیون.
در مرحله بعدی این مولکول که ترشح شد به خارج سلول پروکلاژن پپتیداز میاد این انتهاهای این ترمینال و سترمینال کروی رو می‌کنه بعد این ساختاری که دیگه ما داریم بهش میگیم مولکول کلاژن مولکول کلاژن بعد این مولکول‌های کلاژن میبینید توسط فرایند سلف اگریگیشن و در یک آرایش استگر آرایش استگر یعنی آرایش پلکانی میبینید که اینا همون در واقع مولکول های کلاژن هستند هر کدومشون این ساختارها هستند.
که در واقع نواحی طرفی اون‌ها کنده شده و این نواحی مرکزی الان اومدن در یک آرایش پلکانی در کنار همدیگه قرار گرفتند آرایش به جوریه که ناحیه گپ وجود داره ناحیه همپوشانی وجود داره و این هم آنزیم لیزیل اکسیدازه اگر یادتون باشه گفتم در خارج سلول آنزیم لیزیل اکسیداز آنزیم که کراسلینگ میکنه مولکول های کلاژن رو به هم یعنی ارتباطات متقاطع بین کلاژن های ردیف بالایی و پایینی درست میکنه خیلی مهمه.
خب به این مجموعه ما بهش میگیم یک فیبریل کلاژنی این یک فیبریل بود که خیلی مهمه نکته خیلی مهم این پنجی که اینجا نشون داده این یک فیبریل کلاژنی اینم یک فیبریل کلاژنیه می‌بینید که این فیبریل های کلاژنی توسط پروتوگلیکان ها و توسط کلاژن هایی به اسم کلاژن های فسیت یا کلاژن هایی که در واقع.
فیبریله‌ها را به همدیگه متصل می‌کنه در کنار همدیگه قرار می‌گیرند و می‌بینه اگر چند تا از این فیبریل‌ها در کنار هم قرار بگیرند به واسطه کلاژن‌های فسید و پروتوگلیکان‌ها ما دیگه چی داریم ما فایبر رو داریم یا کلاژن فایبر یا فیبر کلاژن پس فیبر کلاژنی چه درست میشه حاصل در کنار هم قرار گرفتن چندین تا از این فیبریل ها هستند که این فیبریل ها توسط کلاژن های فسیت و عرضم به خدمتتون پروتکلیک ها در کنار همدیگه قرار میگیره به متصل میشه یادتون نره.
کلاژن فسید کلاژن‌هایی هستند که خیلی کوچیکند مثل این کلاژنان نیستند اما اونا هم ساختار در واقع تریپل هلیکس رو دارند اینو حتما در نظر داشته باشید اما همونطوری که گفتیم ما انواع خیلی مختلفی کلاژن داریم که بر اساس عرضم به خدمتتون ترکیب و همچنین بر اساس ساختارهایی که به وجود میارن طبقه بندی میشن گفتیم کلاژن ها را بر اساس اعداد رومی هم تقسیم بندی میکن ۲۸ عدد رو.
با اعداد ۱ تا ۲۸ طبقه‌بندی می‌کند کلاژن نوع یک از مهمترین کلاژن‌ها و در واقع فراوان‌ترین نوع کلاژن هست این کلاژن در واقع اینجا که شما مشاهده می‌کنید شما فیبریل کلاژن نوعی میتونید مشاهده کنید در این تصویر هرچند ما میدونیم که کلاژن نوع یک فیبریل هاش توسط پروتوگلیکان ها و همون کلاژن های اتصال دهنده یا همون کلاژن های فسید به همدیگه متصل میشن و فیبر های بزرگ و قوی کلاژن نوع یک رو به وجود میارند.
پس شما کلاژن نوع یک هم می‌تونید به عنوان فیبریل داشته باشید هم به عنوان فیبر ولی در خیلی از جاهای بدن در اکثریت جاهای بدن کلاژن نوع یک به صورت فایبر یعنی فیبریل‌ها به هم متصل میشن توسط پروتوگلیکان‌ها و فسیدها و فیبرها رو درست می‌کنند کلاژن نوع دو که در مبحث غضروف در موردش صحبت کردیم اینجا کلاژن نوع دو هست کلاژن نوع دو به شکل فیبریل و فیبر اصلا نمیسازه یعنی زیر واحدهای کلاژن نوع دو در سطح فیبری دیگه باقی میمونه.
دیگه این‌ها تشکیل فیبر نمیدن خیلی مهمه کلاژن نوع چهارم که کلاژنی بود در غشای پایه قرار گرفته بود و کلاژنی بود که به شکل صفحه یا یا به شکل یک شبکه در واقع خودش را سازماندهی می‌کرد که این خیلی حائز اهمیت هست نکته خیلی مهم عرضم به خدمتتون در رنگ کلاژن هست زمانی که تعداد رشته های کلاژن در ای سی ام زیاد باشه این اتفاق مثل تاندون ها و لایه سلبیه چشم که در مورد تاندون صحبت کردیم در مورد اسلو هم در مبحث چشم صحبت خواهیم کرد.
اگر تعداد رشته‌های کلاژن در ecm زیاد باشه دستجات کلاژن نمای سفید رنگ به خودشون می‌گیرند اینو حتماً در نظر داشته باشید کلاژن بر اساس نوع رنگ آمیزی که ما استفاده می‌کنیم برای نشون دادن بافت ممکنه رنگ مختلفی بگیرند با میکروسکوپ نوری کلا رشته های کلاژن اسیدوفیل اند با رنگ آمیزی اوزین صورتین با رنگ آمیزی تریکول مالوری آبی اند و با رنگ آمیزی عرضم به خدمتتون قرمز سریوز به رنگ قرمز دیده میشن که.
در واقع روش‌های مختلفی هست که برای رنگ آمیزی کلاژن مورد استفاده قرار می‌گیره اما کلاژن‌ها ساختارهای دائمی نیستند کلاژن‌ها یک در واقع طول عمری دارند زمانی که تولید شدند عرضم به خدمتتون باید مجدداً تخریب بشن و کلاژن های جدیدی ساخته بشه تغییر و تبدیل و بازسازی کلاژن در بافت های همبند به آرامی اتفاق میفته یعنی روند آهسته است اما به صورت پیوسته.
در بعضی ارگان‌ها مثل تاندون‌ها و ربات‌ها مثل ربات‌های در واقع پریودنتال کلاژن‌ها بسیار پایدارند خیلی مهمه ببخشید من گفتم در مورد ربات دور دندانی که میزان بازسازی کلاژن بالاست حالا این موردش حتماً دقت کنید و اشتباه نکنید در تاندون‌ها و ربات‌ها به استثنای ربات بین دندانی کلاژن ها بسیار پایدارند ولی در بعضی مثل ربات دوره دندانی یا پریودنت بهش میگیم میزان تخریب بازسازی کلاژن زیاده.
تخریب کلاژن توسط گروهی از آنزیم‌های ویژه به اسم کلاژناز اتفاق می‌افته که خود این کلاژنازها عضوی از خانواده mmpa هستند آنزیم‌های ماتریکس متالو پروتئینازها عرضم به خدمتتون هستند تخریب اولیه کلاژن توسط کلاژنسا اتفاق میفته یا همان mp کلاژن ها با اتصال به فیبریل ها یا صفحه های کلاژنی در واقع اونها را مستعد تخریب توسط پروتازهای اختصاصی می‌کنند.
و در نهایت این پروتازهای اختصاصی هستند که کلاژن‌ها را تجزیه می‌کنند مثل همه پروتئین‌های دیگه ام پی ها پروتئین‌هایی هستند که در طی روند بازسازی ماتریکس خارج سلولی توسط ماکروفاژها معمولاً سنتز میشن و سنتز mpa توسط ماکروفاژها معمولاً اتفاق میفته خب حالا ما در مورد رشته های عرضم به خدمتتون کلاژن صحبت کردیم در مورد انواع دیگه از رشته ها صحبت بکنیم نوع دوم مزرعه های بافت همبند رشته های رتریکولار یا رتیکولین هستند.
رشته‌های رتیکولار یا رتیکولین رشته‌هایی هستند بسیار نازک و به شدت گلیکوزیله یعنی حاوی قند هستند این خیلی مهمه و خود این رشته‌ها عمدتاً از کلاژن نوع ۳ ایجاد شدند رشته‌های رتیکولار یا رشته‌های رتیکولین شبکه ای از بافت هم بند ظریف و در بیشتر ارگان‌ها ایجاد می‌کنند رشته های رتیکولار بسیار نازک اند با رنگ آمیزی چند ای به ندرت دیده می شود.
برای رنگ آمیزی آنها معمولا از رنگ آمیزی نقره استفاده می‌کنیم که اگر از رنگ آمیزی نقره استفاده کنیم رشته‌های رتیکولین به رنگ سیاه در میان به همین دلیل به این عرضم به خدمتتون رشته‌ها رشته‌های نقره دوست میگن رشته‌های رتیکولار گفتیم به شدت گلیکوزیلن یا حاوی مولکول های قندی اند به همین دلیل.
این مولکول‌ها پاس مثبتن می‌دونیم مولکول در واقع رنگ آمیزی پریودیک اسید شیفت یا پاس در واقع قندها را برای ما مشخص می‌کنه چون رشته‌های رتیکولار قند دارند به شدت گلیکوزیله هستند به همین دلیل بهش میگیم پاس مثبت هستند و این پاس مثبت همونطور که گفتیم ناشی از محتویات زیاد زنجیره های قندی هست که به کلاژن نوع سه اتصال پیدا کرده نکته خیلی مهم اینجا اومده میزان قند رشته های رتیکول را با رشته های کلاژن مقایسه کرد رشته های رتیکولار ۱۰ درصدشون کربوهیدرات.
ولی رشته‌های کلاژو فقط یک درصد از اونها در واقع حاوی قند هستند اما چه سلول‌هایی می‌تونن رشته‌های رتریکولا را تولید کنند در واقع همه اون سلول‌هایی که می‌تونستن کلاژن تولید بکنند اونها هم میتونن رشته های رتیکولار تولید کنند به عنوان مثال فیبروست های موجود در تیغه رتیکولار غشای پایه فیبروست های اطراف رشته های عصبی مثلاً در اندونریوم فیروست های اطراف سلول های چربی و همچنین سلول هایی به اسم سلول رتیکولار که در ارگان های لنفاوی قرار گرفته.
مثل عرضم به خدمتتون گره لنفاوی مثل طحال سلول‌های رتیکولار سلول‌هایی هستند شبیه به فیبروپلاست و تولید اصلی این سلول‌ها رشته‌های رتیکولاره همچنین سلول‌های عضله صاف و عضله صافی که در همچنین عروق خونی وجود دارند همه اینها میتونن رشته‌های رتیکولا رو تولید بکنن اینجا رشته های رتیکول رو در یک ارگان لنفافی نشون داده به رنگ سیاه که کاملا مشخصه میبینید که چه داربستی و درست کرده و در داخل این داربست انواع مختلف سل ها وجود دارد.
شعر در واقع این سل‌ها می‌بینی که یک حالت شبکه این رشته‌های رتیکولاری که به رنگ سیاه در اومدن یک حالت شبکه وسیعی رو در سراسر بافت درست کردند این شبکه ظریف رتیکولار به عنوان استرومای حمایتی برای سلول‌های پارانشیمی در واقع عمل میکنه یعنی این سلول هایی که در بین این رشته ها قرار گرفتن سلول های معمولا پارانشیمی یا سلول های اصلی اون ارگان هستند که در بین رشته های رتیکولار قرار گرفتند.
رشته‌های رتیکولار در چندین ارگان خیلی مهم وجود دارند در کبد در غدد درون ریز در مغز استخوان در طحال در گره‌های لنفاوی که این خیلی حائز اهمیت در همه اینها رشته‌های که یک حالت کاملاً شبکه‌ای و در سراسر ارگان درست کرد سومین نوع از رشته هایی که میخویم در موردش صحبت بکنیم رشته های ا الاستیک هستند رشته های الاستیک رشته های هستند که از رشته های کلاژن نوع یک نازک تر هستند ولی از رشته های.
رتیکولار اندازه‌شون بزرگتر هست حتما در اسلاید اول مشاهده کردید ویژگی مهم رشته‌های الاستیک که این‌ها منشعبند برخلاف این دو تا نوع دیگه و این رشته‌ها به شکل یک شبکه پراکنده در بین رشته‌های کلاژنی قرار گرفتند که در ارگان‌هایی هستند که در معرض خمیدگی و کشیدگی هستند این خیلی حائز اهمیت رشته بیشتر در چه ارگان های دیده میشن در ارگان های که در معرض خمیدگی و کشیدگی هستند رشته های الاستیک ماهیتی ارتجاعی دارند.
و عرضم به خدمتتون این ماهیت ارتجاعی امکان گسترش یا کشیدگی بافت‌ها را ایجاد می‌کنه و بعد از کشیدگی مجدداً می‌تونن اون ارگان یا اون دیواره بافت میتونه به حالت اولش برگرده در واقع حالت انعطاف پذیری یا ارتجاعی بسیار مهمه برای خیلی از ارگان ها به عنوان مثال این حالت برای دیواره خونی عروق بزرگ بسیار مهمه به ویژه شریان های ا الاستیک عرضم به خدمت تو که این شریان ها در دیواره خودشون اینجا اگر شما مشاهده بفرمایید دارای تعداد زیادی از.
تیغه‌های الاستیک هستند که این تیغه‌ها به صورت صفحات سوراخ‌داری به اسم تیغه‌های الاستیک یا الاستیک لاملاها در دیواره رگ‌ها قرار گرفتند و میتونند باعث بشن که دیواره رگ متصل بشه و یا دیواره رگ به حالت اولیه خودش برگرده و در نتیجه یعنی اون حالت افزایش و کاهش فشار خون رو بتونه برای ما تنظیم بکنه این خیلی حائز اهمیت هست رشته های که در دیواره عروق قرار گرفتن دلیل رنگ آمیزی شما رشته های الاستیک میتونید مشاهده بفرمایید.
رشته‌های الاستیک هستند که حالت منشعب دارند می‌بینید که عرضم به خدمت و حالت انشعابی کاملا دیده میشه حالتی که به صورت منشعب هستند اما رشته‌های الاستیک یا تیغه‌های الاستیک از چه مولکول‌هایی درست شدن و چه ساختاری دارند این نکته خیلی مهم من قبل از اینکه اینو توضیح بدم شما این شکل رو نگاه کنید در واقع توده اصلی رشته های کلاسیک مولکول های به اسم مولکول های الاستین هستند.
اینجا شما مولکول‌های منفرد الاستینو می‌تونید مشاهده بکنید که این مولکول‌های منفرد الاستین توسط اتصالات متقاطع به هم متصل شدند اینجا حالت عرضم به خدمتتون استریچ و کشی و ریلکس رو میتونید با همدیگه مقایسه بکنید زمانی که در واقع حالت ریلکس هست می‌بینید که یک توده خیلی زیادی از رشته مولکول های ا الاستین شما دارید که عرضم به خدمتتون اگر کشیده بشن میبینید که این رشته ها باز میشن.
حالت خطی پیدا می‌کنند و در نتیجه باعث میشن که اندازه خود بافت هم بزرگتر بشه اما رشته‌های الاستیک فقط از مولکول الاستین درست نشدند رشته‌ها و تیغه‌های الاستیک این تیغه‌های الاستیک رو ما در دیواره عروق داریم دیگه یادتون حتماً نره و در مباحث دستگاه قلب و عروق هم در موردش خواهیم خوند تیغه های الاستیک رشته الاستیکی در همه جای بدن وجود دارند و تیغه های الاستیک که بیشتر در عروق خونی وجود دارند ترکیبی از میکروفیل های فیبریلین هستند که درون شبکه الاستین فرو رفتند.
این ساختاری که ما الان داریم مشاهده می‌کنیم شبکه الاستینه که متشکل از عرضم به خدمتتون مولکول‌های الاستین منفرده اینا مولکول‌های الاستین منفرد اینم شبکه الاستینه یه نکته خیلی مهم علاوه بر این شبکه الاستین ما میکروفیبل های فیبریلین رو داریم یعنی جزء دوم مولکول ها یا میکروفیبل هایی هستند یا فیبرل های بسیار کوچکی هستند که ما بهش میگیم میکروفیل های فیبریلیم.
هر دو تای این ترکیبها توسط فیبروبلاست‌ها و همچنین سایر سلول‌های بافت همبندی که تولید رشته می‌کنند و همچنین سلول‌های عضله صاف ایجاد میشن رشته‌های الاستین به صورت مرحله‌ای تولید میشن این خیلی حائز اهمیت است نگاه کنید میکروفیبل های فیبریلین در درون شبکه الاستین قرار گرفتن این خیلی حائز اهمیت هستند فرایند تولید رشته های الاستیکی فرایند چند مرحله ای در آغاز میکروفیل های فیبریلین.
که قطرشون ۱۰ نانومتره و عرضم به خدمتتون چندین تا پروتئین دیگه تشکیل میشن اینا که تشکیل شدن این میکروفیبل‌های فیبرین و پروتئین‌ها به عنوان یه داربستی در واقع برای رسوب الاستین عمل می‌کنند و باعث رسوب رشته‌های الاستیک میشن در مرحله بعدی تجمع میاد تجمع مولکول های ا الاستین بین میکروفیل ها انجام میشه رشته های الاستیک درست خواهند شد.
اینجا اگر شما نگاه کنید این مقطع اینا میکروفیبل‌های فیبریلین هستند این سیاه‌هایی که شما مشاهده می‌کنید و این مولکول‌های فیبریلین الاستین ببخشید اینا مولکول‌های ا الاستین اومدن در بین این فیبریلین ها قرار گرفتن اول کم هستند و بعد دور تا دور قرار می‌گیرند و کل اون توده ها رو به همدیگه متصل میکن و در بین این توده ها قرار میگیند حتما یادتون نره پس در مرحله اول ما باید.
میکروفیبل‌های فیبریلین درست بشه میکروفیبل فیبرلین در موقع خیلی از کتاب‌ها همون میگن فیبریلین اینو من فقط این واژه‌ها رو میگم که اگر شما کتاب جان کویرا رو خوندید یعنی راحت‌تر باشه فهمش برای شما به خصوص ترجمه هایی که به صورت بد انجام شده و طبیعتاً یه مقدار کار براتون سخت می‌کنه ما می‌تونیم بگیم فیبریلین یه خیلی از کتاب ها میگن میکروفبریل فیبریلین یعنی فیبریلین خود خودش یه میکروفیل یه فیبرل های کوچیکه پس میکرو فیبریل فیبریلین یا همان فیبریلین ها اول تولید میشن.
بعد اینها به عنوان داربست برای رسوب الاستین عمل می‌کند یعنی اول اینا درست میشن بعد مولکول‌های الاستین میاد روشون می‌شینه روشون رسوب می‌کنه هم روشون و هم در بینشون این خیلی حائز اهمیت هست در نهایت مولکول‌های ا الاستین هم بر روی مولکول‌های فیبریلین یا میکروفیبل های فیبرین و هم در بینشون تجمع پیدا میکن و اونها رو احاطه میکن که اینجا شما مشاهده میکنید که دیگه یک توده خیلی بزرگی.
ایجاد شده ما این توده رو می‌دونیم که اول توده‌های خیلی کوچیکی بوده از میکروفیبل‌های فیبریلین که بر روی اینها و در بین این‌ها مولکول‌های الاستین رسوب کرده بر این مولکول‌های الاستین باعث شده که همه این‌ها به همدیگه وصل بشن پس هم در رو وجود داره مولکول‌های ا الاستین و هم در بین فیبریلین ها وجود داره خیلی حائز اهمیت هست اینجا هم شما میتونید مشاهده بفرمایید یک سلول فیبلاستون نشون داده گفته هم سلول فیب رو هم سلول عضله صاف اینها همه در واقع ساختارهایی هستند که میتونن برای ما.
رشته‌های الاستیک و تولید بکنم به عنوان مثال گفته عرضم به خدمتتون مولکول الاستین توسط شبکه اندوپلاسمی سافت تولید میشه و در داخل دستگاه گلژی پگ میشه و ترشح میشه هم الاستین‌ها این روند براشون اتفاق میفته و هم فیبریلین ها و در نهایت فیبریلین ها و ا الاستین ها با همدیگه عرضم به خدمتتون در کنار هم همدیگه قرار میگیند رسوب پیدا میکن و اسمبل میشن و رشته الاستیک رو برای ما یا الاستیک فایبر رو به وجود میارن.
مراحل مراحل خیلی پیچیده‌ای هم داره که ما نیازی نیست واقعیتش در موردش صحبت بکنیم فقط شما اینو در نظر داشته باشید که این رشته از مولکول الاستین و مولکول‌های فیبریلین درست شده این‌ها می‌دونیم که در ابتدا فیبریلین ایجاد میشه یعنی این فیبرین ها در ابتدا هستند و بعد این مولکول های الاستین میان در روی اونها رسوب می‌کنند نکته دیگه مولکول های ا الاستین دارای پروتئینی به اسم دسموزین هستند این حتما در نظر داشته باشید مولکول های دسوزین رو اینجا میتونید مشاهده بفرمایید.
اینجا یک مولکول الاستین عرضم به خدمتتون منفرده و اینجا هم یک مولکول الاستین منفرد دیگه بر روی هر مولکول الاستین این خیلی مهمه که خیلی حائز اهمیته بر روی هر مولکول الاسترین تعداد خیلی زیادی مولکول لیزین وجود داره این مولکول‌های لیزین بیشتر به حالت جفت وجود دارند یعنی این یک الاستینه اینجا هم یکستین تعداد خیلی زیادی مولکول لیزی داره این مولکول هم تعداد خیلی زیادی مولکول در واقع واحد لیزین داره.
این لیزین‌ها معمولاً به صورت جفت وجود دارند یعنی دوتا دوتا هستند هر مولکولو دارم عرض می‌کنم هر مولکول الاستین مثلاً مولکول‌های یا در واقع لیزین‌هاش به صورت جفت یا دوتا دوتا وجود داره یعنی دو تا اینجاست بعد ممکنه دو تا اینجا باشه دوت دیگه اینجا باشه به صورت منفرد وجود ندارد خب مولکول بعدی هم که در کنارش قرار گرفته شما لیزین ها رو به صورت دوتا دوتا دارید نکته خیلی مهم اینه که.
این در واقع لیزین‌ها و اون لیزین‌هایی که در دوتا مولکول الاستین منفرد قرار گرفتند از طریق یک ساختار حلقه‌ای شکل به اسم دسموزین به هم متصل میشن در واقع این کراس لینکی که ما داریم در موردش صحبت می‌کنیم همون دس موزینی هست که در واقع اومده چهار تا لیزین رو به همدیگه متصل کرده این کراس لینک ها باعث میشن که مولکول های الاستین و یا رشته الهی خاصیت انعطاف پذیری داشته باشه.
خاصیت انعطاف پذیری که در رشته‌ها و صفحات الاستیک وجود داره ناشی از ساختارهای زیر واحدهای الاستین و همچنین اتصالات ارزی یا متقاطعی است که در بین این مولکول‌ها وجود داره مولکول‌های ا الاستین غنی از گلایسین پرولین و لیزین اینا رو حتماً دقت بفرمایید گلایسین دارند پرولین دارند و لیزین دارند این لیزین برای ما خیلی مهمه که اینها باعث میشن پروتئین نماد مارپیچ تصادفی پیدا کنه میگیم مارپیچ تصادفی شبیه لاستیک طبیعیه.
لیزین‌ها معمولاً به صورت جفت وجود دارند این خیلی مهمه زمانی که رسوب الاستین بر روی میکروفیبل‌های فیبرین اتفاق می‌افته یعنی ما گفتیم اول فیبریل اینو داریم بعد الاستین میاد روش رسوب میکنه زمانی که الاستین میاد روی فیبریلین رسوب میکنه و پیوند متقاطع بین این الاستین ها ایجاد میشه آنزیم لیزیل اکسیداز این خیلی مهمه میاد گروه های عامل تبدیل میکنه و به این شیوه عرضم به خدمتتون یک اتصال متقاطع ایجاد میشه.
این لیزین‌های اکسیده بر روی دو مولکول الاستین از طریق حلقه دستمزینی به همدیگه اتصال پیدا می‌کنند و خاصیت ارتجاعی ایجاد میشه نکته خیلی مهم اینه که الاستین نسبت به پروتازها مقاومه اما به وسیله آنزیم الاستاز پانکراس تجزیه میشه پس نحوه تجزیه اش هم کاملاً متفاوت هست پس میبینید که.
برای ایجاد این اتصال عرضی باید چهار تا مولکول لیزین داشته باشیم مولکول لیزین توسط لیزی اکسیداز اکسیده بشه چهار تا لیزین اکسیده بر روی دو مولکول الاستین از طریق حلقه دستمزونی به همدیگه اتصال پیدا می‌کنند که اینو حتماً شما در نظر داشته باشید خب من تا همینجا مبحثو تموم می‌کنیم انشالله در مبحث بعدی ماده زمینی رو در موردش صحبت خواهیم کرد که موفق باشید خسته نباشید خسته نباشید.